Canon Muratori: qué es, su origen y qué libros incluye

Canon Muratorianus: quid est

In mundo philosophorum et scriptorum antiquorum, multi sunt documenta quae scribunt de natura Novae Testamenti canone et de quanta auctoritate haec scripturae habeantur in primis ecclesiis. Inter haec documenta, Canon Muratorianus—id est fragmentum Latinecanonicense ab anonymo scriptoris scriptum, sed nomine a Lodovicus Muratori authore qui in saeculo XVII eius demonstrare curavit—manet ut una ex notissimis fontibus quae alia exstruunt semitam historicam de libris quae fere omnes communitates Christianorum primis saeculis recognoscere constituebant. Hic articulus, qui ex variis codicibus et congessis latens ad nos venit, non tantum describit quid sit canon apostolicus, sed etiam quo modo eius origo et compositiones variaverint in diversis regionibus et temporibus. In breviter disputatione, nos exponemus quod est Canon Muratorianus, eius origine et contextu historico, atque quae libri includuntur in hunc fragmentum et quomodo versi textuum diversae partes opiniones varias excitent.

Origen et contextus historicus

Quamquam textus latinus ipse fragmentum Muratorianum non indicat locum vel diem exactum; ex observationibus philologicis et contextu liturgico apparet origo eius in ore Ecclesiae Romanae vel viciniorum congregationum ecclesialium circa finem saeculi II vel initium saeculi III. In hoc sensu, Muratorius fragmentum habet pondus historico-criticum: manifestat quidam status libri Novi Foederis in communitatibus Christianis ante saeculum tertium, cum multa quae postea in canones officiales insuper reputata sunt nondum decisive definita sunt. Multae partes hujus textus sunt in sermone Latino, quod significat quoad antiquitatem diffusionem et linguam liturgicam qui tunc in Occidente dominabantur. Variatio linguei et variae lectiones inter codices demonstrant quantae fuerint conversationes inter diversas ecclesias. In eodem contexto, nomina auctorum et opiniones de apostolicis auctoritatibus saepe variabant, et fragmentum Muratorianum ostendit quomodo epistolae Pauli et evangelia etiam in memoria populari habita atque acriter disputata fuerint.

Prospectus historicus, in quo versiones textuum variatae sunt, ostendit etiam momenta quo circa canonem in episcopis Romanis et in circa Orientem existens communitates, exstant alia carmina sacra quae nuper non omnibus censebantur. In hoc sensu, canon muratorianus non est lex perfecta vel unica, sed potius instrumentum historicum qui demonstrat quomodo religio litteraria, praeconia apostolica, et usus liturgicus coniuncti os et ore in spatium ante-nicenum formaverunt. Hic momentum de legitimatione scripturarum in locis Africanis, Graecis, et Occidentis totam agendi rationem differt. Nonnullis in fragmentis clare ostenditur quod Augustinum et Basileam non erant hae voces; tamen, in sequentibus saeculis, in variis codicibus et graecis exemplaribus, status librorum in canonibus differre coepit.

Quae libri comprehendit? (Canon Muratorianus in genere)

Ad “quae libri comprehendit?” in Muratoriano canone respondendum est: libri Novi Foederis qui in textu latine exstantium ad quosdam circa finem saeculi II vel initium saeculi III praebentur recognitionem. Fragmentum Muratorianum non est catalogue complete omnia quae hodie in Novo Testamento leguntur, sed potius indicium necessarium quae a società Christianorum primis temporibus habita sunt; id quod nos adiuvat comprehendere quomodo evangelia, acta apostolorum, epistolae Pauli, et apocalypsis Ioannes in bibliothecis ecclesiasticis posita fuerint. Imprimis, in textu latine noto, consideranda sunt puncta sequentia:

• Evangelium secundum Lucam:
  1. lucense evangelium quod a persona evangelista lucae conscriptum esse creditur, et quod in liturgiis Romanae ecclesiae recipitur.
  2. notitia de structura narrationis et ordo rerum Christianae vitae visa est in fragmento; huius Evangelii locus in textibus posterioribus confirmatus est a multis sequentibus canonicis.
• Acta Apostolorum: Acta apostolorum, quae post Evangelium Lucae narratam historiam apostolorum peruagitur, in Muratoriano canonico plerumque consideratur necesse esse pariter cum Evangelio Lucae.
• Epistolae Pauli ad Romanos, ad Corinthios I et II, ad Galatas, ad Ephesios, ad Philippenses, ad Colossenses, ad Thessalonicenses I et II. Aliae particulae de quaestione de Epistola ad Hebraeos semper variaverunt: in nonnullis codicibus Hebraica Epistola ascriptis vel ascriptae a Paulo, in aliorum textibus dubia vel abnuta. Hic contextus patet: epistulae Pauli constituunt centrum doctrinae apostolicae in primo terrarum seculo.
• Apocalypsis Ioannes (Revelationem Ioannes): fragmentum Muratorianum sollicite confirmat: apocalypsis Ioannes habetur in textu, et statim cum epistolis Pauli et Evangelio Lucae collocatur.
• Epistolae generales (quoad distinctionem, variat in editionibus): in aliqua lectionibus mentiones de Iacobo, Ioanne (Ioannes II et Ioannes III), Iudae, vel aliae epistolae generalis corpora, licet formaliter non semper intextae fuerint cum Paulo.
• Conclusio ad certe signatur: hanc collectionem, quae in textu est, cernitur esse adhibita in quattuor kind redintegrandis scripturis quae in primis ecclesiis considerabantur.

In hoc articulo, adstructio quae adiuvat comprehendere canonicam compositionem Muratorianam est ut scire possimus quanta sit differentia inter haec quae hodie consideramus canonicalia singula et ea quae prius in collectionibus localibus probata fuerunt. In variis editionibus atque codicibus, ordo librorum et nomina variari solent; id significat quod variae versiones et variantes lectionis in textu latineo apperire solent, quae ad historiam scribendi et ad receptionem libri in ecclesia Romana referuntur. Ita, quando dicimus “Canon Muratorianus”, idem dicere volumus ac de ratione et situ: non est unica lista absoluta, sed potius representatio aliqua ex statutis ecclesiarum primarum de libris quae in canone vel imaginative vel liturgico honorota habitae sunt.

Quomodo variis temporibus et in variis codicibus vocabulum “Muratorianus” resonat

Quamquam fragmentum Muratorianum nuncupatur a nomine Lodovici Muratori, qui saeculo XVII cum collegis suis medicis haec fragmenta in lucem produxit, ipsum textum non a Muratore ipsa compositum est. In Latinis codicibus antiquioris aetatis, canon muratorianus saepe describitur ut “Muratorian Fragmentum” aut “Fragmentum Muratorianum,” et hoc titulo ad antiquitatem scripti pertinet. In scholis modernas, haec descriptio mixto modo ostendit originem textus: ex una parte fragmentum exstitit in linguam Latinam capacem, ex altera parte pervenit ad nos adoptabilem per segetes codicum Latinorum qui in volumini parvi matura erant. Hic modus interpretationis ducit ad considerationem variarum variantium lectionum inter manuscripta, quae in aliorum regionum ecclesiarum lectionibus reperiri possunt.

Alii scriptores auctoritates pertinentes ad canonem apostolicum ponunt, qui ab oriente ad Occidentem sparsus est. Muratorianus fragmentum ostendit non tantum quae libri sunt recogniti, sed etiam quae libri sub dubio sunt aut in aliquibus ecclesiis nontam censebant. Ex his, latissime conglutinandae sunt lationes: Muratorianus non est solum catalogus, sed etiam indicium momentum in evolutione doctrinae plurium regionum: quomodo se habent textus, quomodo se mutaverunt notitiae, et quomodo data liturgica (quamvis incerta) referuntur ad priscam traditionem.

Variantes et discussiones: variatio textuum et interpretatio

In studiis textualibus de canon Muratorianus, alii scholars distinguunt inter tres magnas familias discussionis: (1) quae verba et libros explicitissime memorantur in fragmentis; (2) quae epistolae vel evangelia sub dubio vel confirmato modo citantur; (3) quae notae de interpositis sublimibus textuum testimonia ad analisi quae ad annos posterius referuntur. Ex his emergit quod variatio textuum non tantum reflectit differentias regionales aut ecclesiasticas, sed etiam momenta ad celebrandum scripturas quae tunc non erant absolutim recognitae. In descriptione, saepe reperiri potest adequatio cum “canon africano,” cum “canon occidental” vel cum “canon romae” quae differre solent in libris qui sub dubio esse dicuntur. Hinc apparet utilitas variarum editionum et variarum lectionum in interpretatione: legentes, docebuntur de identitate, et vindicatio de auctoritate, librorum qui in Muratoriano fragmento pertinent vel non pertinent.

Quod ad linguam, style, et orationem, fragmentum latinum diuturna saeculi II vel initii saeculi III in se habet tactus fortis liturgicos, communitatis ecclesiae Romanae, atque rationem quae cum disciplina canonica early-christiana coalescere videtur. Numerus libri qui in textu explicitissime memorantur est pariter varians; tamen sentimentum est quod religo sancta ipsa dat momentum praesenti: epistolae Pauli sustinent doctrinam et conformationem, evangelia et Acta narrativam traditionem; Apocalypsis Ioannes supplementum est ad prophetias et ad finem temporae, quae in liturgiya et doctrinae cultu considerarentur. In hoc sensu, canon muratorianus fungitur ut ponto, qui portat indicia de itinere quam Ecclesia Romana et quaelibet communitas Christiana secuta est in determinatione textuum sacrorum.

Quae libri includit (catalogus generalis, cum variis in dubiis)

Propositum huius sectionis est dare tibi coniecturam de libris quae canon Muratorianus velut partes suas recognoscit, cum nota de dubiis et de variis editionibus quae in studiis adferri solent. Postulat tamen: id est, in textu latineo, libri qui citati vel designati sunt praeferuntur; non omnes tituli hodiernae editiones Novi Foederis in textu Muratoriano sunt comprehensa, nec omnes dubiae partes sunt de facto iunctae. Ad praeconem historico-criticum, singula capita sub indice sunt:

Evangelia et Acta

• Gospel secundum Lucam
• Acta Apostolorum
• Quaedam mentiones de evangelii aliorum, cum notis de functione et auctoritatis; tamen, in variis codicibus, locus et importanti traducitur ex Luciae evangelio et Acta apostolorum.

Epistolae Pauli

• Epistola ad Romam
• Epistola I ad Corinthios
• Epistola II ad Corinthios
• Epistola ad Galatas
• Epistola ad Ephesios
• Epistola ad Philippenses
• Epistola ad Colossenses
• Epistola I ad Thessalonicenses
• Epistola II ad Thessalonicenses
• Epistola ad Hebraos (in aliquibus codicibus cum dubio aut clari pondere)

Epistolae generales consumptae vel inclusae

• Iacobi Epistola
• I Ioannes Epistola
• II Ioannes Epistola
• III Ioannes Epistola
• Iudae Epistola
• Materialia de canone diverso: hae epistolae generales in aliquibus lectionibus sub dubio citae vel supplementae.

Apocalypsis Ioannes

• Apocalypsis Ioannes (Revelatio Iesu Christi secundum Ioannem)

Hae categorias, licet una cum notis dubiis, constituunt canonicam Muratorianam quam multi academici interpretantur ut momentum historico-dogmaticum: non tantum continet quis libri fuerint credituri in locis Latinis sed etiam demonstrat quomodo temporibus rusticitates et liturgia Philippinarum vel Romanae Ecclesiae modis conixtis recognitionem librorum formaverint. In textu, plerumque praesertim in sequentibus editionibus, incidit ordo temporis et bitumen textualis qui non semper convenit cum ordine canone moderno. Quamquam omnes tabulae non eodem modo continentur, haec descriptio dat tibi oculum ad studium: quomodo praecepta apostolica, quomodo evangelia, et quomodo apocalypsis Ioannes se invicem complectuntur in uno documento historicamente significante.

Impactus, receptionis, et hodierna interpretatio

Quamvis fragmentum Muratorianum non est lex sacra in sensu canonico proprio, hoc tamen documentum profunde influit in sensu doctrinali et in historia canonis: ostendit primis ecclesiis errare non licet de libris quae fideles et docti in Christo professi sunt. Magistri historici hos casus adhibent ut intelligant quomodo canones apostolici et canonica liturgiae evoluta sint per decursum temporum: non ex una sede constanter data, sed ex variis traditionibus regionis et ecclesiarum parietibus. Sunt qui putent in nonnullis codicibus servari eius tituli adificationes, quibus Hebraica Epistola variabat inter Paulinae Epistolae et alia corpus scripturarum; alii vero censent Apocalypsim Ioannes recenseari in liturgiis Romanae Ecclesiae vel in aliis regionalibus contextibus.

Quamquam hodie canones Novi Foederis laudantur in symbolis et confessionibus ecclesiasticis, nonnulli in modernis contextibus recognoscunt hanc Muratorianam collectionem et suam historicam condicionem ut fontes utiles ad criticas textuales et ad studium formationis canonicitatis. In particulari, variatio linguisticā et disceptatio de auctoritate librorum in Muratoriano fragmento frangebat conceptus in variis regionibus et in collectionibus gallicis, latinae et graecae. Hinc oritur in historia canonis uno pede: fragmentum Muratorianum autem non solum documentum antiquum est de quacumque regula, sed etiam testis de methodis quibus ecclesia early Christianorum tractabat de scriptis quae digne reputata fuerant et de naturis dogmaticis quae ex his libris expositae sunt.

Conclusiones: quid nos docet Canon Muratorianus?

In summa, Canon Muratorianus (alia nomina: fragmentum Muratorianum, Muratorian fragment) nos adaptat ad cognitionem quomodo librorum Novi Foederis in primis Ecclesiis recogniti sunt, et quomodo liturgiae et doctrinae fluxus in varias regionum mutationes excitaverit. Quamvis latinitas huius fragmenti et dubitationes de aliquibus libris saepe confundant et dividedentur in disciplinis, tamen exstant tamen puncta certa: evangelia plus Acta Apostolorum repraesentata sunt, epistolae Pauli variae comprehensive iter sunt, et apocalypsis Ioannes in collectione librorum quae in canone variis temporibus recensebantur adscribitur. De dialogue inter editiones et codices, de praesentationes regionalibus et de variis lectionibus, nobis relinquitur patet: Muratorianus non est finis, sed initium longi itineris historico-dogmatici, qui tandem in ecclesia occidentali citius et melius definiri cepit.

Hae discussiones et studia sunt documenta vitalis memoriae: cum legimus singula nomina librorum in Muratoriano fragmento, non solum discimus quae fuerint librorum status in antiquitate, sed etiam intellegendum est quomodo ecclesia universa in tempore confiderit, disputaverit, et tandem constituerit quae scripturae sacrae ab omnibus manibus legi deberent. In latere practico, studium huius fragmenti adiuvat lectores ad cognoscendum momentum textualis criticis, qui hodierna editionibus Novi Foederis fundamenta etiamnum informant. Sic, etiam si canones hodierni sunt perfecti et constant, recensentur et discutuntur in varietate codicum qui de Muratoriano linguam exstantem testantur. In fine, canon muratorianus docet nos reverentiam erga antiquitatem et observantiam historicam, quae res solemnibus prosperos effectus in fidem Christianam afferre potuit.